← Terug naar Onderwijsspot
Uitleg & cijfers
- Het lerarenregister: wat is het en moet je je inschrijven?Het wettelijk verplichte lerarenregister is er nooit definitief gekomen: de Eerste Kamer stemde op 16 november 2021 in met afschaffing ervan, en in plaats daarvan bestaat er een vrijwillig lerarenportfolio — inschrijven is dus niet verplicht.→
- Het lerarentekort in Nederland: de cijfers en de oorzakenHet primair onderwijs stevent volgens de laatste ramingen af op een tekort van ruim 4.700 fte in 2028; in het voortgezet onderwijs wordt het tekort voor 2025 geschat op circa 2.200 fte, met de grootste gaten bij Nederlands en wiskunde.→
- Hoeveel verdient een leraar? CAO PO en CAO VO salarisschalen uitgelegdEen leraar in het primair onderwijs verdient voltijd tussen circa €4.200 en €8.800 per maand aan totale beloning; in het voortgezet onderwijs lopen de schalen LB, LC en LD van zo'n €4.290 tot €8.750 — welk bedrag voor jou geldt, hangt af van je schaal en trede, niet van één vast "lerarensalaris".→
- Onderwijsregio's: provincie of arbeidsmarktregio?De term "regio" betekent op Onderwijsspot iets anders dan in onderwijsbeleid: hier is het een praktische indeling per provincie, terwijl een officiële "onderwijsregio" een door OCW erkend regionaal samenwerkingsverband is tegen het lerarentekort — sinds 1 januari 2025 zijn er 50, die het hele land dekken.→
- Onderwijssectoren in Nederland: po, vo, mbo, hbo en wo uitgelegdNederland kent vijf hoofdsectoren in het onderwijs — primair (po), voortgezet (vo), middelbaar beroeps- (mbo), hoger beroeps- (hbo) en wetenschappelijk onderwijs (wo) — elk met een eigen leeftijdsgroep, diplomaniveau en type functies; samen vormen ze de indeling die Onderwijsspot zelf ook gebruikt om organisaties te ordenen.→
- Welke onderwijsbevoegdheden zijn er in Nederland?Nederland kent drie hoofdbevoegdheden om les te geven: de pabo-bevoegdheid voor het basisonderwijs, de tweedegraads bevoegdheid voor de onderbouw van havo/vwo en het praktijk- en beroepsonderwijs, en de eerstegraads bevoegdheid voor alle klassen van havo en vwo.→
Overstap & praktijk
- Het geschiktheidsonderzoek voor zij-instromers uitgelegdHet geschiktheidsonderzoek is de officiële toets die bepaalt of je direct voor de klas kunt, of je binnen twee jaar een bevoegdheid kunt halen, en welke scholing en begeleiding je daarvoor nodig hebt — uitgevoerd door een lerarenopleiding, aan te vragen door de school of door jou zelf.→
- Niet-lesgevende functies in het onderwijs: welke zijn er?Naast leraren werkt elke school en elk bestuur met mensen in onderwijsondersteunende, pedagogische, leidinggevende, onderzoeks-, ICT/data-, bedrijfsvoerings- en facilitaire functies — acht functiegroepen naast "onderwijsgevend" zelf, voor wie in het onderwijs wil werken zonder zelf les te geven.→
- Onderwijsassistent worden: opleiding, taken en salarisOnderwijsassistent is een mbo-niveau-4-functie zonder lesbevoegdheid: je ondersteunt de leraar in de klas, verdient doorgaans tussen €2.400 en €3.400 bruto per maand, en voor veel mensen is het de opstap naar een latere overstap naar het leraarschap zelf.→
- Pabo: opleiding, toelating, duur — en zij-instroom als alternatiefDe pabo is de reguliere, vierjarige voltijd hbo-bacheloropleiding tot leraar basisonderwijs, toegankelijk met een havo-, vwo- of (via aanvullende toetsen) mbo-4-diploma; wie al een ander hbo- of wo-diploma heeft, hoeft niet alsnog de pabo te volgen en kan via zij-instroom sneller voor de klas staan.→
- Solliciteren als zij-instromer: waar let een schoolbestuur op?Schoolbesturen die een zij-instromer aannemen, kijken niet primair naar onderwijservaring — die heb je per definitie nog niet — maar naar overdraagbare vaardigheden, de reden achter je overstap, en concreet of jouw vakkennis aansluit bij een vak waar een tekort is.→
- Van het bedrijfsleven naar het onderwijs: welke routes zijn er?Er zijn minstens drie concrete routes vanuit een baan in het bedrijfsleven naar het onderwijs — volledige zij-instroom (hbo/wo-diploma, binnen twee jaar bevoegd), hybride docent (lesgeven náást je huidige baan, tot 6 uur per week zonder bevoegdheid) en het PDG-traject voor het mbo (vakbekwaamheid, geen hbo/wo-eis) — welke past, hangt af van je diploma en of je wilt stoppen of combineren.→
- Wat is zij-instroom in het onderwijs?Zij-instroom is de route waarmee je als hbo- of wo-afgestudeerde, met een hbo- of wo-diploma en relevante werkervaring, al les mag geven terwijl je binnen twee jaar je volledige onderwijsbevoegdheid haalt — zonder eerst een lerarenopleiding af te ronden.→
- Werken bij een schoolbestuur versus een school: wat is het verschil?Een schoolbestuur is de juridische en eindverantwoordelijke organisatie — vaak over meerdere scholen tegelijk — terwijl een school de plek is waar het onderwijs zelf gebeurt; functies op bestuursniveau zijn doorgaans beleidsmatig en ondersteunend, functies op schoolniveau uitvoerend of schoolgebonden leidinggevend.→
- Zij-instroom vs. PDG-traject: wat is het verschil?Zij-instroom leidt met een hbo/wo-diploma binnen twee jaar naar een volledige eerste- of tweedegraads bevoegdheid in po of vo; het PDG-traject is specifiek voor het mbo en koppelt je bestaande vakbekwaamheid aan een pedagogisch-didactisch getuigschrift, zonder dat daar een hbo/wo-diploma voor vereist is.→